Η 12η Αυγούστου θα φέρει ένα από τα πιο εντυπωσιακά ουράνια φαινόμενα των τελευταίων ετών, καθώς η Σελήνη θα περάσει μπροστά από τον Ήλιο και θα «κόψει» το φως του για εκατομμύρια παρατηρητές.
​
Η ολική ηλιακή έκλειψη θα είναι ορατή σε μια στενή ζώνη που ξεκινά από περιοχές της βόρειας Ρωσίας, περνά από τη Γροιλανδία και την Ισλανδία και καταλήγει στην Ισπανία και τμήμα της Πορτογαλίας.
Στην Ελλάδα, ωστόσο, το θέαμα θα είναι πολύ πιο περιορισμένο, καθώς η χώρα βρίσκεται εκτός της ζώνης όπου η Σελήνη θα καλύψει ολοκληρωτικά τον Ήλιο.

Μερική έκλειψη και στην Ελλάδα
Οι κάτοικοι της Ελλάδας θα έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν το φαινόμενο ως μερική ηλιακή έκλειψη το βράδυ της 12ης Αυγούστου.
Το φαινόμενο αναμένεται να ξεκινήσει περίπου στις 20:30, ενώ θα ολοκληρωθεί λίγα λεπτά αργότερα. Η ένταση της έκλειψης δεν θα είναι ίδια σε ολόκληρη τη χώρα, με τις βορειοδυτικές περιοχές να έχουν καλύτερη θέα.
Σε περιοχές όπως η Κέρκυρα η κάλυψη του ηλιακού δίσκου θα είναι μεγαλύτερη, ενώ σε άλλα σημεία της βορειοδυτικής Ελλάδας θα είναι μικρότερη.
Έτσι, όσοι περιμένουν να σκοτεινιάσει ξαφνικά ο ουρανός όπως θα συμβεί σε περιοχές της ζώνης ολικότητας, θα απογοητευτούν. Από την Ελλάδα δεν θα υπάρξει φάση πλήρους κάλυψης του Ήλιου.

Από τη Ρωσία μέχρι την Ισπανία
Εντελώς διαφορετική θα είναι η εικόνα μέσα στη ζώνη της ολικότητας.
Εκεί η Σελήνη θα καλύψει ολόκληρο τον ηλιακό δίσκο και για λίγα λεπτά θα επικρατήσει σκοτάδι, παρά το γεγονός ότι θα είναι ημέρα.
Η σκιά της Σελήνης θα κινηθεί σε μια εξαιρετικά στενή λωρίδα της επιφάνειας της Γης, περνώντας από τη βόρεια Ρωσία, τη Γροιλανδία, την Ισλανδία και στη συνέχεια τον Ατλαντικό Ωκεανό, πριν φτάσει στην Ιβηρική Χερσόνησο.
Η Ισπανία αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, καθώς αρκετές περιοχές της χώρας θα μπορέσουν να παρακολουθήσουν την ολικότητα.
Μάλιστα, επειδή το φαινόμενο θα σημειωθεί σχετικά κοντά στη δύση του Ήλιου, η επιλογή σημείου με καθαρό δυτικό ορίζοντα θα είναι ιδιαίτερα σημαντική για όσους θέλουν να το παρακολουθήσουν.

Ένα σπάνιο ουράνιο φαινόμενο
Η ολική ηλιακή έκλειψη συμβαίνει όταν Ήλιος, Σελήνη και Γη ευθυγραμμίζονται με τέτοιο τρόπο ώστε η σκιά της Σελήνης να πέφτει πάνω στη Γη.
Το εντυπωσιακό είναι ότι, παρότι ο Ήλιος είναι περίπου 400 φορές μεγαλύτερος από τη Σελήνη, βρίσκεται επίσης περίπου 400 φορές μακρύτερα από τη Γη. Για αυτόν τον λόγο τα δύο σώματα φαίνονται από τη Γη να έχουν παρόμοιο μέγεθος στον ουρανό.

Όταν οι συνθήκες είναι ιδανικές, η Σελήνη μπορεί να καλύψει πλήρως τον Ήλιο, αποκαλύπτοντας για λίγα λεπτά τη στέψη του Ήλιου, δηλαδή την εξωτερική του ατμόσφαιρα.

Η Ισπανία στο επίκεντρο
Η έκλειψη του 2026 έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ισπανία, καθώς η χώρα θα αποτελέσει έναν από τους βασικούς προορισμούς για όσους θέλουν να παρακολουθήσουν την ολικότητα.
Η ζώνη της έκλειψης θα περάσει από αρκετές περιοχές της χώρας, δημιουργώντας ένα μοναδικό αστρονομικό θέαμα.
Και δεν θα είναι το μοναδικό.
Η Ιβηρική Χερσόνησος μπαίνει ουσιαστικά σε μια περίοδο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για τους φίλους της αστρονομίας, καθώς θα ακολουθήσει νέα ολική ηλιακή έκλειψη στις 2 Αυγούστου 2027.
Έναν χρόνο αργότερα, στις 26 Ιανουαρίου 2028, θα σημειωθεί επίσης δακτυλιοειδής έκλειψη, κατά την οποία η Σελήνη δεν θα καλύψει πλήρως τον Ήλιο και θα παραμείνει ορατός ένας φωτεινός «δακτύλιος».
Προσοχή στην παρατήρηση
Η μερική έκλειψη που θα παρατηρηθεί από την Ελλάδα δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να κοιτάζεται απευθείας με γυμνό μάτι.
Τα απλά γυαλιά ηλίου δεν προσφέρουν επαρκή προστασία. Για την ασφαλή παρατήρηση απαιτούνται ειδικά γυαλιά ηλιακής παρατήρησης ή κατάλληλα φίλτρα που πληρούν τις προβλεπόμενες προδιαγραφές.
Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται όταν χρησιμοποιούνται κιάλια ή τηλεσκόπια, καθώς η συγκέντρωση του ηλιακού φωτός μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στην όραση.
Στην Ελλάδα, όπου το φαινόμενο θα παραμείνει μερικό, η προστασία των ματιών είναι απαραίτητη καθ’ όλη τη διάρκεια της παρατήρησης.
Η 12η Αυγούστου δεν θα μετατρέψει την ελληνική ημέρα σε νύχτα, όπως θα συμβεί στη ζώνη της ολικότητας. Θα προσφέρει όμως ένα σπάνιο αστρονομικό θέαμα, έστω και περιορισμένο, με τη Σελήνη να περνά μπροστά από τον Ήλιο και να αλλάζει προσωρινά την εικόνα του ουρανού.

Ένα απρόσμενο διαστημικό γεγονός κινητοποίησε την επιστημονική κοινότητα, καθώς τμήμα πυραύλου Falcon 9 της SpaceX προσέκρουσε στη Σελήνη, κοντά στους κρατήρες Αϊνστάιν και Μπελ, στη φωτεινή πλευρά του φυσικού μας δορυφόρου.
​
Το αντικείμενο – βάρους περίπου 4 τόνων και μεγέθους αντίστοιχου με πενταώροφο κτίριο- κινήθηκε με ταχύτητα άνω των 8.700 χιλιομέτρων την ώρα πριν συγκρουστεί με την επιφάνεια.
Ο πύραυλος είχε εκτοξευθεί το 2024 μεταφέροντας σεληνιακές αποστολές, όμως το ανώτερο τμήμα του παρέμεινε σε τροχιά και λόγω βαρυτικών επιδράσεων και ηλιακής δραστηριότητας, οδηγήθηκε τελικά σε σύγκρουση με τη Σελήνη.
Η πρόσκρουση δεν αποτέλεσε κίνδυνο για τη Γη, ωστόσο προσφέρει στους επιστήμονες μια μοναδική ευκαιρία μελέτης.
Το εντυπωσιακό αυτό συμβάν έλαβε χώρα στη φωτεινή πλευρά της Σελήνης, καθιστώντας απόλυτα αδύνατη την οπτική παρατήρησή του με γυμνό μάτι ή ακόμη και από ερασιτεχνικά τηλεσκόπια από τη Γη, η οποία απέχει περίπου 362.100 χιλιόμετρα.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι δημιουργήθηκε κρατήρας έως και 30 μέτρων, χωρίς να συντρέχει κάποιος λόγος ανησυχίας.
Αν και δεν υπάρχει βίντεο, στο διαδίκτυο κυκλοφόρησαν πλάνα της σύγκρουσης όπως δημιουργήθηκαν από ΑΙ και δείχνουν πως θα ήταν αν είχε κινηματογραφηθεί η πρόσκρουση.
Τα δεδομένα που θα συλλεχθούν αναμένεται να βοηθήσουν στην κατανόηση της γεωλογίας της Σελήνης και της πιθανής παρουσίας νερού στο υπέδαφός της.

Μια σπάνια κοσμική διαδικασία κατέγραψαν αστρονόμοι με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, καθώς εντόπισαν μια «ορφανή» μαύρη τρύπα να καταστρέφει ένα κοντινό άστρο στα όρια ενός μακρινού γαλαξία.

Το φαινόμενο, γνωστό ως «tidal disruption event» (TDE), προκλήθηκε όταν η ισχυρή βαρυτική έλξη της μαύρης τρύπας υπερίσχυσε της δύναμης που συγκρατούσε το άστρο, με αποτέλεσμα να το διαλύσει και να δημιουργήσει μια εξαιρετικά φωτεινή έκλαμψη.
Η μαύρη τρύπα έχει μάζα περίπου ένα εκατομμύριο φορές μεγαλύτερη από αυτή του Ήλιου και βρίσκεται περίπου 750 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά από τη Γη.
Ονομάζεται «ορφανή» ή «περιπλανώμενη» επειδή δεν βρίσκεται στο κέντρο του γαλαξία, όπως συμβαίνει συνήθως με τις περισσότερες μαύρες τρύπες αυτού του μεγέθους, αλλά σε μια απομακρυσμένη περιοχή του.
Οι επιστήμονες εξετάζουν δύο πιθανά σενάρια για την παρουσία της εκεί. Σύμφωνα με το πρώτο, η μαύρη τρύπα μπορεί να απομακρύνθηκε από το κέντρο του γαλαξία έπειτα από τη συγχώνευση πολλών γαλαξιών, όταν οι βαρυτικές αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στις μαύρες τρύπες τις οδήγησαν σε διαφορετικές τροχιές.
Το δεύτερο ενδεχόμενο είναι να προέρχεται από έναν μικρότερο γαλαξία που βρίσκεται ακόμη σε διαδικασία συγχώνευσης με τον μεγαλύτερο γαλαξία, με το άστρο να πλησίασε υπερβολικά κοντά στη μαύρη τρύπα του μικρότερου γαλαξία.
Η ανίχνευση της έκλαμψης έγινε για πρώτη φορά τον Νοέμβριο του 2025 μέσω του Zwicky Transient Facility, μιας μεγάλης αστρονομικής έρευνας που παρακολουθεί μεταβολές στη φωτεινότητα του ουρανού.
Από εκατοντάδες χιλιάδες λάμψεις που καταγράφονται κάθε βράδυ, ένας νέος αλγόριθμος τεχνητής νοημοσύνης εντόπισε αυτόματα το σήμα που έμοιαζε με φαινόμενο TDE.

Η έκλαμψη ήταν τόσο ισχυρή ώστε για μήνες ξεπερνούσε σε φωτεινότητα ολόκληρο τον γαλαξία όπου βρισκόταν η μαύρη τρύπα, εκπέμποντας φως αντίστοιχο με περίπου 10 δισεκατομμύρια Ήλιους.
Για την επιβεβαίωση της ανακάλυψης, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν παρατηρήσεις από το τηλεσκόπιο Southern Astrophysical Research (SOAR) στη Χιλή και το διαστημικό παρατηρητήριο Neil Gehrels Swift Observatory της NASA.
Η συγκεκριμένη παρατήρηση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αποτελεί την πρώτη φορά που ένα οπτικό φαινόμενο TDE εντοπίζεται τόσο μακριά από τον πυρήνα ενός γαλαξία.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι τέτοια γεγονότα είναι εξαιρετικά σπάνια, καθώς ένα άστρο πλησιάζει αρκετά κοντά σε μια μαύρη τρύπα ώστε να καταστραφεί περίπου μία φορά ανά 100.000 χρόνια.

Ερευνητές από την Κίνα ανακοίνωσαν πώς μελετούν μια ιδιαίτερα ασυνήθιστη κοσμική έκρηξη, η οποία φαίνεται να μην μοιάζει με καμία άλλη που έχει παρατηρηθεί μέχρι σήμερα.
​
Το φαινόμενο, γνωστό ως AT2019ijn, εντοπίστηκε στο κέντρο ενός μακρινού νάνου γαλαξία και καταγράφηκε για πρώτη φορά τον Μάιο του 2019 από το πρόγραμμα παρατήρησης Zwicky Transient Facility.
Αρχικά εμφανίστηκε ως μια εξαιρετικά φωτεινή μπλε λάμψη, η οποία έφτασε πολύ γρήγορα στη μέγιστη έντασή της, πριν αρχίσει να εξασθενεί με ρυθμό που δεν συμβαδίζει με τα γνωστά πρότυπα.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η φωτεινότητα αυξήθηκε μέσα σε περίπου πέντε ημέρες, ενώ η μετέπειτα εξασθένηση διήρκεσε πολύ περισσότερο από ό,τι παρατηρείται συνήθως σε αντίστοιχα φαινόμενα.
Η συμπεριφορά αυτή το διαφοροποιεί από τις κλασικές αστρικές εκρήξεις και το φέρνει πιο κοντά σε εξαιρετικά σπάνια και ενεργειακά κοσμικά γεγονότα.
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν οι παρατηρήσεις στα ραδιοκύματα. Οι ερευνητές κατέγραψαν μια εξαιρετικά ισχυρή ραδιοεκπομπή, η οποία κορυφώθηκε σχεδόν δύο χρόνια μετά την αρχική οπτική έκρηξη, κάτι που θεωρείται εξαιρετικά ασυνήθιστο.

Μία από τις επικρατέστερες εξηγήσεις είναι ότι το φαινόμενο προκλήθηκε όταν ένα άστρο διαλύθηκε από τη βαρυτική έλξη μιας μαύρης τρύπας ενδιάμεσης μάζας.
Μια δεύτερη πιθανότητα είναι ότι η πηγή της τεράστιας ενέργειας ήταν ένας μαγνήταρας, δηλαδή ένα άστρο νετρονίων με εξαιρετικά ισχυρό μαγνητικό πεδίο.
Τα αποτελέσματα της έρευνας, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό The Astrophysical Journal Letters, αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο το AT2019ijn να αποτελεί το πρώτο γνωστό παράδειγμα μιας νέας κατηγορίας κοσμικών εκρήξεων, η οποία θα μπορούσε να αλλάξει την κατανόηση των επιστημόνων για τα πιο ακραία φαινόμενα του Σύμπαντος.

Για τα ξημερώματα τoυ Σαββάτου, ώρα Ελλάδας, προγραμματίζεται τώρα η νέα δοκιμαστική εκτόξευση του σκάφους Starship της SpaceX, μια αναβαθμισμένη έκδοση που προορίζεται να μεταφέρει στην επιφάνεια της Σελήνης τους πρώτους αμερικανούς αστροναύτες από τη δεκαετία του 1970.

Έπειτα από μια αρχική αναβολή στις 16 Δεκεμβρίου, όταν ορισμένοι από τους κινητήρες του Starship απέτυχαν να πυροδοτηθούν, η εκτόξευση προγραμματίστηκε για τα ξημερώματα της Παρασκευής, αναβλήθηκε όμως και πάλι λόγω ακατάλληλων καιρικών συνθηκών στη βάση της SpaceX στο Τέξας.
Στην 13η δοκιμαστική του πτήση, το Spaceship θα μεταφέρει 20 δορυφόρους της υπηρεσίας Starlink, οι οποίοι όμως δεν θα τεθούν σε τροχιά αλλά θα ακολουθήσουν την υποτροχιακή πορεία του σκάφους και θα καταστραφούν φλεγόμενοι στην ατμόσφαιρα.
Το Starship τοποθετήθηκε στην κορυφή του πυραύλου Super Heavy την Τετάρτη 22 Ιουλίου (Reuters)
Το χρονικό παράθυρο της εκτόξευσης, διάρκειας 90 λεπτών ανοίγει τα ξημερώματα της Κυριακής στις 01.45 ώρα Ελλάδας. H επιχείρηση θα μεταδοθεί ζωντανά στο κανάλι της εταιρείας στο YouTube.

Εκτός από τον ρόλο του στο πρόγραμμα Artemis της NASA για επιστροφή στη Σελήνη, το Starship παίζει κεντρικό ρόλο στα σχέδια του Μασκ να εκτοξεύσει data center σε τροχιά και να δημιουργήσει την πρώτη βάση στον Άρη.
Τοποθετημένο στην κορυφή του πυραύλου Super Heavy, του ισχυρότερου πυραύλου που έχει σχεδιαστεί ποτέ, το Starship φτάνει σε ύψος τα 121 μέτρα και μπορεί να ωφέλιμο φορτίο άνω των 100 τόνων.
H νέα έκδοση του Starship έχει αναβαθμιστεί για αποστολές μεγάλης διάρκειας και έχει τροποποιηθεί ώστε να μπορεί να ανεφοδιάζεται με καύσιμα σε τροχιά από άλλα, ειδικά διαμορφωμένα σκάφη του ίδιου τύπου.

Τόσο το Starship όσο και ο Super Heavy σχεδιάστηκαν να επιστρέφουν στη Γη μετά την ολοκλήρωση της αποστολής.
Στη δοκιμαστική πτήση της Κυριακής, πάντως, η SpaceX δεν σκοπεύει να ανακτήσει κανένα από τα δύο. Ο πύραυλος Super Heavy αναμένεται να πέσει στον Κόλπο του Μεξικού περίπου επτά λεπτά μετά την πυροδότηση, ενώ το ίδιο το σκάφος θα καταλήξει στον Ινδικό Ωκεανό περίπου μια ώρα αργότερα.
Το 2021, η αμερικανική διαστημική υπηρεσία επέλεξε τη SpaceX ως βασικό συνεργάτη για τις δύο πρώτες αποστολές προσσελήνωσης του προγράμματος Artemis, ενώ οι επόμενες αποστολές ανατέθηκαν στην Blue Origin του Τζεφ Μπέζος.
O πύραυλος Super Heavy λειτουργεί με 33 κινητήρες Raptor, οι οποίοι καίνε ένα μείγμα φυσικού αερίου και οξυγόνου (Reuters)
Το σχέδιο για τις πρώτες αποστολές προβλέπει ότι οι αστροναύτες θα αναχωρούν από τη Γη με το σκάφος Orion της NASA. Όταν όμως φτάνουν σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη θα μετεπιβιβάζονται στο Starship για την τελική κάθοδο στην επιφάνεια του φεγγαριού. Για να γίνει όμως αυτό το Starship θα πρέπει να ανεφοδιαστεί με καύσιμα, κάτι που θα απαιτήσει πολλαπλές εκτοξεύσεις άλλων Starship που θα παίζουν το ρόλο δεξαμενόπλοιου.

Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε ότι στην επόμενη αποστολή, Artemis III, το Starship θα μετέφερε τέσσερις αστροναύτες στην επιφάνεια της Σελήνης. Όμως η ανάπτυξή του έχει καθυστερήσει σημαντικά και μέχρι σήμερα το σκάφος δεν έχει πραγματοποιήσει δοκιμαστική πτήση σε τροχιά.
Ενοχλημένη από τις αναβολές, η NASA ανακοίνωσε τον Οκτώβριο ότι είναι ανοιχτή στο ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσει τη σεληνάκατο της Blue Origin αν είναι έτοιμη πρώτη.
To Artemis III, το οποίο προγραμματίζεται τώρα για τα μέσα του 2027, θα είναι μόνο μια δοκιμαστική αποστολή, στην οποία το Orion θα συνδεθεί στο Διάστημα με «τουλάχιστον μία» από τις δύο σεληνακάτους.
Η πρώτη προσσελήνωση θα έρθει με Artemis IV, το οποίο προγραμματίζεται τώρα για το 2028.
Η NASA βιάζεται να τηρήσει το νέο χρονοδιάγραμμα, καθώς η Κίνα σχεδιάζει να στείλει ανθρώπους στην επιφάνεια του φεγγαριού το 2030.

in.gr / Βαγγέλης Πρατικάκης

Ένα σπάνιο διαστημικό γεγονός αναμένεται να καταγράψουν επιστήμονες και αστρονόμοι στις 5 Αυγούστου 2026, καθώς ένα μεγάλο κομμάτι διαστημικού εξοπλισμού βρίσκεται σε τροχιά σύγκρουσης με τη σεληνιακή επιφάνεια.

Πρόκειται για το δεύτερο στάδιο ενός πυραύλου, το οποίο αναμένεται να προσκρούσει κοντά στον κρατήρα Αϊνστάιν (Einstein Crater), στην ορατή πλευρά της Σελήνης.

Η σύγκρουση θεωρείται ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα για την επιστημονική κοινότητα, καθώς θα αποτελέσει μια σπάνια ευκαιρία παρατήρησης τεχνητής πρόσκρουσης σε πραγματικό χρόνο.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το φαινόμενο μπορεί να προσφέρει πολύτιμα δεδομένα για τη συμπεριφορά της σεληνιακής επιφάνειας, τη δημιουργία κρατήρων αλλά και για μελλοντικά πειράματα που θα αφορούν τη σεισμολογία της Σελήνης.
​
Ένα κομμάτι πυραύλου 4 τόνων προς τη Σελήνη
Το αντικείμενο που βρίσκεται σε πορεία πρόσκρουσης είναι το ανώτερο στάδιο πυραύλου Falcon 9, το οποίο χρησιμοποιήθηκε σε αποστολή τον Ιανουάριο του 2025 για την εκτόξευση δύο ιδιωτικών ρομποτικών σκαφών προς τη Σελήνη.
Μετά την ολοκλήρωση της αποστολής του, το τμήμα του πυραύλου παρέμεινε στο Διάστημα χωρίς ενεργό έλεγχο. Καθώς δεν διέθετε πλέον καύσιμα για αλλαγή πορείας, συνέχισε την πορεία του και τελικά οδηγήθηκε σε σύγκρουση με τη σεληνιακή επιφάνεια.
Το μεταλλικό αντικείμενο έχει μήκος περίπου 12 μέτρα, διάμετρο 4 μέτρα και μάζα περίπου 4.000 κιλά. Η ταχύτητα με την οποία κινείται προς τη Σελήνη υπολογίζεται περίπου στα 8.750 χιλιόμετρα την ώρα.

Θα δημιουργηθεί νέος κρατήρας
Σύμφωνα με τα μοντέλα που έχουν αναπτύξει οι επιστήμονες, η πρόσκρουση δεν θα μοιάζει με αυτή ενός συμπαγούς αστεροειδούς, καθώς το τμήμα του πυραύλου αποτελείται κυρίως από ένα κοίλο μεταλλικό περίβλημα.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το αντικείμενο θα καταστραφεί σχεδόν ολοκληρωτικά τη στιγμή της σύγκρουσης, δημιουργώντας έναν νέο κρατήρα στη σεληνιακή επιφάνεια, ο οποίος αναμένεται να έχει διάμετρο μεταξύ 20 και 30 μέτρων.
Παράλληλα, η σύγκρουση θα προκαλέσει την εκτόξευση μεγάλης ποσότητας σεληνιακής σκόνης, δημιουργώντας ένα εντυπωσιακό νέφος που θα ανέβει αρκετά χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια.
Αυτό το νέφος αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σημεία ενδιαφέροντος για τους επιστήμονες, οι οποίοι θέλουν να μελετήσουν την κίνηση και τη συμπεριφορά του υλικού που θα εκτιναχθεί.

Μια μοναδική ευκαιρία για αστρονόμους
Η πρόσκρουση αναμένεται να πραγματοποιηθεί στις 06:35 UTC και η επιστημονική κοινότητα προετοιμάζεται για τη λεπτομερή καταγραφή του γεγονότος.
Επαγγελματίες αλλά και ερασιτέχνες αστρονόμοι καλούνται να συμμετάσχουν στις παρατηρήσεις, χρησιμοποιώντας ειδικές κάμερες υψηλής ταχύτητας που μπορούν να καταγράψουν τη στιγμή της σύγκρουσης και τις συνέπειές της.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι, παρά το γεγονός πως πρόκειται για την καταστροφή ενός παλιού διαστημικού αντικειμένου, το γεγονός μπορεί να μετατραπεί σε σημαντικό πείραμα για την καλύτερη κατανόηση της Σελήνης και της διαστημικής δραστηριότητας γύρω από αυτή.

Παρά τις αντιδράσεις αστρονόμων και οικολόγων που προειδοποιούν για καταστροφικές επιπτώσεις, η αμερικανική κυβέρνηση έδωσε το πράσινο φως για την εκτόξευση ενός πειραματικού κατόπτρου που θα ανακλά το ηλιακό φως πίσω στη Γη στη διάρκεια της νύχτας.
​
Η Reflect Orbital, νεοσύστατη εταιρεία με έδρα την Καλιφόρνια, οραματίζεται ένα σμήνος από 50.000 καθρέπτες σε τροχιά γύρω από τη Γη, οι οποίοι όπως υποστηρίζει θα επιτρέπουν στα ηλιακά πάρκα να παράγουν ενέργεια ακόμα και τη νύχτα. Θα μπορούσαν επίσης να φωτίζουν τους δρόμους πόλεων, νυχτερινές εκδηλώσεις, ακόμα και εργοτάξια που λειτουργούν όλο το 24ωρο, λέει η εταιρεία.
Το πρωτότυπο του κατόπτρου, σε μέγεθος ψυγείου, σχεδιάζεται να εκτοξευτεί εντός του έτους. Όταν τεθεί σε τροχιά, θα ξεδιπλώσει μια ανακλαστική μεμβράνη πλάτους περίπου 20 μέτρων, η οποία θα μπορεί να φωτίσει μια κυκλική περιοχή στο έδαφος με διάμετρο γύρω στα 5 χιλιόμετρα.
Η Reflect Orbital ελπίζει να εκτοξεύσει 1.000 μεγαλύτερους δορυφόρους μέχρι τα τέλη του 2028 και ακόμα 5.000 έως το 2030. Τα μεγαλύτερα από τα κάτοπτρα της εταιρείας θα έχουν πλάτος σχεδόν 55 μέτρων και θα είναι 100 φορές πιο φωτεινά από την πανσέληνο.
Η έγκριση της πρώτης εκτόξευσης από την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Επικοινωνιών (FCC) έρχεται παρά τη θύελλα αντιδράσεων, με τους αστρονόμους να διαμαρτύρονται ότι η φωτορύπανση θα τυφλώνει τα τηλεσκόπια και τους πιλότους αεροπλάνων και ειδικούς της άγριας ζωής να προειδοποιούν για διατάραξη των κιρκάδιων ρυθμών στα οικοσυστήματα.
«Με τρομάζει το γεγονός ότι μία χώρα μπορεί να αλλάξει τον νυχτερινό ουρανό για όλους τους ανθρώπους στον κόσμο» δήλωσε στους New York Times η Σαμάνθα Λόουλερ, αστρονόμος στο Πανεπιστήμιο της Ρετζίνα στοn Καναδά. «Χρειάζομαι πρόσβαση σε σκοτεινούς ουρανούς για την ερευνά μου. Αν εκτοξεύσουμε γιγάντιους καθρέφτες που αντανακλούν το φως στη Γη, αυτό το έχουμε χάσει» είπε.
Τον περασμένο μήνα, η Αμερικανική Αστρονομική Εταιρεία έστειλε επιστολή στην FCC λέγοντας ότι το φουτουριστικό σχέδιο της Reflect Orbital «δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον» και απειλεί αστρονομικές μελέτες που χρηματοδοτούνται με χρήματα των φορολογουμένων.
«Είναι σαφές ότι οι δραστηριότητες που προτείνει η Reflect Orbital θα έχουν αντίκτυπο στο περιβάλλον της Γης, συμπεριλαμβανομένων της ανθρώπινης υγείας, της γεωργίας και της άγριας ζωής, πέρα από τις επιπτώσεις που θα έχουν στην αστρονομία», έγραψε η Ρούχι Νταλάλ, διευθύντρια Δημόσιας Πολιτικής της Eταιρείας.
Ενστάσεις κατά του σχεδίου της Reflect Orbital έχουν επίσης υποβάλει η βρετανική Βασιλική Εταιρεία Αστρονομίας και το Ευρωπαϊκό Αστεροσκοπείο του Νότου (ESO), οργανισμός που διαχειρίζεται μεγάλα οπτικά τηλεσκόπια στην έρημο Ατακάμα της Χιλής.

Το ρωσικό σχέδιο Znamya
Η ιδέα των τροχιακών κατόπτρων δεν είναι πάντως καινούργια. Πρωτοεμφανίστηκε το 1923, όταν ο γερμανός πυραυλικός επιστήμονας Χέμαν Όμπερθ πρότεινε την εκτόξευση γιγάντιων καθρεπτών που θα έλιωναν παγόβουνα για να ανοίγουν δρόμο για τα πλοία ή θα βοηθούσαν στη διαχείριση καταστροφών.
Η ιδέα έγινε πραγματικότητα το 1993, οι κοσμοναύτες του ρωσικού διαστημικού Mir απελευθέρωσαν μια διπλωμένη ανακλαστική μεμβράνη, πλάτους 20 μέτρων, η οποία ξετυλίχθηκε στο Διάστημα και έστειλε μια δέσμη φωτός προς τη Γη.
Ήταν μια πρώτη επιτυχία για το ρωσικό σχέδιο Znamya («λάβαρο») που είχε στόχο να κάνει τη νύχτα μέρα στη ρωσική Άπω Ανατολή. Το σχέδιο προέβλεπε 36 γιγάντιους καθρέπτες με πλάτος 200 μέτρα ο καθένας, οι οποίοι εκτιμάται ότι θα μπορούσαν  να φωτίσουν από κοινού μια περιοχή πλάτους 90 χιλιομέτρων. Το φως τους θα ήταν 50 φορές λαμπρότερο από την πανσέληνο.
Το πρόγραμμα έληξε άδοξα όταν το δεύτερο πρωτότυπο καταστράφηκε την ώρα που απελευθερωνόταν από τον διαστημικό σταθμό Mir το 1999.
Μένει να φανεί αν, η Reflect Orbital θα υλοποιήσει το όραμά της να κάνει τη νύχτα μέρα.
Σε συνέντευξή του στους New York Times τον Μάρτιο, ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Reflect Oribal Μπεν Νόβακ δήλωσε ότι η εταιρεία θα χρέωνε περίπου 5.000 την ώρα για το φως ενός κατόπτρου εφόσον ο πελάτης υπέγραφε ετήσιο συμβόλαιο για τουλάχιστον 5.000. Μεγαλύτερη θα ήταν η χρέωση για βραδινές εκδηλώσεις, κάτι που θα απαιτούσε πολλαπλά κάτοπτρα.
Στην περίπτωση των πάρκων ηλιακής ενέργειας, είπε, τα έσοδα από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσαν να μοιράζονται.
Παραμένει ωστόσο ασαφές αν η FCC θα δώσει άδεια για περισσότερες εκτοξεύσεις. Όπως πάντως σχολιάζουν οι New York Times, η κυβέρνηση Τραμπ θεωρεί ότι οι διαστημικές επιχειρήσεις δεν υπόκεινται στους περιβαλλοντικούς κανόνες που ισχύουν στη Γη.

​IN.GR

Το Voyager 1 συνεχίζει να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της διαστημικής εξερεύνησης, καθώς παραμένει το πιο απομακρυσμένο αντικείμενο που έχει κατασκευάσει ο άνθρωπος και εξακολουθεί να επικοινωνεί με τη Γη.
​
Το διαστημόπλοιο εκτοξεύτηκε το 1977 στο πλαίσιο της αποστολής Voyager της NASA και σήμερα βρίσκεται σε απόσταση περίπου 25 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων από τον πλανήτη μας, συνεχίζοντας να συλλέγει δεδομένα από μια περιοχή του Διαστήματος όπου κανένα άλλο ανθρώπινο δημιούργημα δεν έχει φτάσει.
Η τεράστια απόσταση δημιουργεί πρωτοφανείς προκλήσεις στην επικοινωνία.
Τα σήματα που στέλνονται από τη Γη ταξιδεύουν με την ταχύτητα του φωτός, όμως χρειάζονται περίπου 23 ώρες για να φτάσουν στο Voyager 1.
Η απάντηση χρειάζεται αντίστοιχο χρόνο για να επιστρέψει, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε πλήρης κύκλος επικοινωνίας διαρκεί σχεδόν δύο ημέρες.
Οι μηχανικοί της NASA εξακολουθούν να διαχειρίζονται το ιστορικό σκάφος παρά το γεγονός ότι η τεχνολογία του έχει σχεδιαστεί πριν από δεκαετίες.
Η ενέργειά του προέρχεται από μια ραδιοϊσοτοπική γεννήτρια, η οποία με την πάροδο του χρόνου χάνει σταδιακά την ισχύ της, αλλά παραμένει αρκετή ώστε να υποστηρίζει τα βασικά συστήματα και την αποστολή δεδομένων.
Ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια στην πορεία του Voyager 1 γράφτηκε το 2012, όταν πέρασε την ηλιόπαυση και εισήλθε στον διαστρικό χώρο.

Πρόκειται για το σημείο όπου η επίδραση του ηλιακού ανέμου μειώνεται δραστικά και το διαστημόπλοιο εισέρχεται σε μια περιοχή που επηρεάζεται κυρίως από το διαστρικό περιβάλλον.
Με αυτή την επιτυχία, το Voyager 1 έγινε το πρώτο ανθρώπινο κατασκεύασμα που έφτασε πέρα από τα όρια της ηλιακής «φυσαλίδας», προσφέροντας στους επιστήμονες μοναδικές πληροφορίες για τις συνθήκες έξω από το Ηλιακό Σύστημα.
Παρά την ηλικία του, το διαστημόπλοιο εξακολουθεί να αποτελεί ένα ζωντανό παράδειγμα της αντοχής της μηχανικής και της επιστημονικής έρευνας.
Η αποστολή του έχει ξεπεράσει κατά πολύ τον αρχικό σχεδιασμό και συνεχίζει να δίνει στους ερευνητές στοιχεία για μια περιοχή του Σύμπαντος που μέχρι πριν λίγες δεκαετίες παρέμενε άγνωστη.
Το Voyager 1 δεν είναι απλώς ένα διαστημικό σκάφος, αλλά ένα σύμβολο της ανθρώπινης περιέργειας και της προσπάθειας να εξερευνηθούν τα όρια του άγνωστου.

Πριν από τέσσερα χρόνια, αστρονόμοι εντόπισαν μια μακρινή υπερμεγέθη μαύρη τρύπα να καταπίνει ένα ολόκληρο άστρο.

Το άστρο είχε περιπλανηθεί πολύ κοντά στην υπερμεγέθη μαύρη τρύπα (SMBH) και η ισχυρή βαρύτητα της μαύρης τρύπας εμπόδισε τη διαφυγή της.
Ήταν ένα συμβάν παλιρροϊκής διαταραχής (TDE) και τώρα, τέσσερα χρόνια αργότερα, η παραγωγή ενέργειας από το TDE εξακολουθεί να αυξάνεται.
Το TDE ονομάζεται AT2018hyz , όπου το AT σημαίνει Astronomical Transient (Αστρονομική Μεταβατική), το 2018 είναι το έτος της αρχικής ανακάλυψης και το hyz είναι ένας διαδοχικός κωδικός ονομασίας για το έτος.
Εντοπίστηκε αρχικά από την Αυτόματη Έρευνα All Sky για Υπερκαινοφανείς (ASASS-SN) το 2018, αλλά οι ραδιοεκπομπές εμφανίστηκαν και ανιχνεύθηκαν μόνο το 2022.​

Οι παρατηρήσεις που δείχνουν τη συνεχιζόμενη αύξηση των εκπομπών ενέργειας βρίσκονται σε νέα έρευνα στο The Astrophysical Journal.
Τίτλος της είναι «Συνεχιζόμενη Ταχεία Ραδιοφωταύγεια του Γεγονότος Παλιρροϊκής Διαταραχής AT2018hyz» και η κύρια συγγραφέας είναι η Yvette Cendes.
Η Cendes είναι Επίκουρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου του Όρεγκον.
Η νέα μελέτη δείχνει ότι η ενέργεια που εκπέμπεται όχι μόνο δεν μειώνεται με τον χρόνο, αλλά συνεχίζει να αυξάνεται. Οι παρατηρήσεις καλύπτουν περίοδο από περίπου 1.370 έως 2.160 ημέρες μετά την καταστροφή του άστρου και αποκαλύπτουν ότι η ραδιολαμπρότητα του φαινομένου αυξάνεται σε όλες τις συχνότητες.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η εκπομπή ενέργειας είναι σήμερα περίπου 50 φορές ισχυρότερη από ό,τι όταν εντοπίστηκε για πρώτη φορά στο ραδιοφάσμα.
Το γεγονός αυτό θεωρείται εξαιρετικά ασυνήθιστο, καθώς τα περισσότερα TDE εξασθενούν με την πάροδο του χρόνου.

Δύο πιθανά σενάρια
Οι ερευνητές εξετάζουν δύο πιθανά σενάρια για να εξηγήσουν το φαινόμενο. Στο πρώτο σενάριο, της «καθυστερημένης σφαιρικής εκροής», τα υλικά του κατεστραμμένου άστρου εκτοξεύτηκαν περίπου 620 ημέρες μετά την καταστροφή, δημιουργώντας ένα κύμα που τώρα γίνεται ορατό καθώς επεκτείνεται.
Στο δεύτερο σενάριο, του «πίδακα εκτός άξονα», η μαύρη τρύπα εκτόξευσε έναν πίδακα σωματιδίων που ταξιδεύει με σχετικιστικές ταχύτητες (κοντά στην ταχύτητα του φωτός).
Επειδή όμως ο πίδακας δεν «κοιτούσε» απευθείας προς τη Γη, η ακτινοβολία του ήταν αρχικά αόρατη λόγω φαινομένων σχετικότητας. Καθώς ο πίδακας επιβραδύνει και διαπλατύνεται, η ακτινοβολία του φτάνει πλέον σε εμάς με αυξανόμενη ένταση.

Η σύγκριση με το Death Star
Οι υπολογισμοί των ερευνητών δείχνουν ότι η ενέργεια που απελευθερώνεται είναι συγκρίσιμη με εκείνη μιας έκρηξης ακτίνων γάμμα, δηλαδή των πιο ενεργητικών εκρήξεων στο Σύμπαν. Για να δώσουν την εικόνα του μεγέθους της, χρησιμοποίησαν τις εκτιμήσεις της ενεργειακής απόδοσης του Death Star από τους φαν των ταινιών «Star Wars».
Το αποτέλεσμα είναι ότι υπερμεγέθης μαύρη τρύπα εκπέμπει τουλάχιστον ένα τρισεκατομμύριο φορές περισσότερη ενέργεια από ένα πλήρως λειτουργικό Death Star, ενώ το ανώτατο όριο φτάνει έως και τα 100 τρισεκατομμύρια.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η εκπομπή ραδιοκυμάτων θα συνεχίσει να αυξάνεται και πιθανόν να κορυφωθεί γύρω στο 2027. Η ανακάλυψη εγείρει νέα ερωτήματα για το αν παρόμοια φαινόμενα συμβαίνουν και αλλού στο Σύμπαν αλλά περνούν απαρατήρητα, καθώς απαιτούν μακροχρόνιες και συστηματικές παρατηρήσεις.
​
Η ομάδα σκοπεύει να συνεχίσει την παρακολούθηση του AT2018hyz σε πολλαπλά μήκη κύματος, ώστε να κατανοήσει καλύτερα την εξέλιξη του υλικού που εκτοξεύεται και το περιβάλλον γύρω από τη μαύρη τρύπα.

Ένα από τα μεγαλύτερα άστρα που γνωρίζουμε στο Σύμπαν –ίσως το μεγαλύτερο- πέρασε από μια ξαφνική, δραματική μεταμόρφωση και ίσως ετοιμάζεται να εκραγεί ως σουπερνόβα, διαπιστώνει μελέτη του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.

To άστρο WOH G64, ένας βραχύβιο άστρο που βρίσκεται στο Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου, έναν μικρό γαλαξία δίπλα στον δικό μας, μετατράπηκε το 2014 από «ερυθρό υπεργίγαντα» σε  «κίτρινο υπεργίγαντα», κάτι που σημαίνει ότι η θερμοκρασία του αυξήθηκε, αναφέρουν οι ερευνητές στο περιοδικό Nature Astronomy.
Η μεταβολή αυτή συνέβη σε λιγότερο από έναν χρόνο, μια ανεξήγητα μεγάή φνταχύτητα, δήλωσε ο Γκονθάλο Μουνιόθ-Σάντσεθ, επικεφαλής της μελέτης του Αστεροσκοπείου.
«Κανένα από τα σημερινά αστρικά μοντέλα δεν μπορεί να εξηγήσει πλήρως αυτή τη μεταμόρφωση» σχολίασε στο Reuters.
Η παρακολούθηση του άστρου θα μπορούσε να δώσει περισσότερα στοιχεία για την ζωή των εξαιρετικά μεγάλων άστρων, την οποία δεν έχουν κατανοήσει πλήρως οι αστρονόμοι.
Όπως όλα τα γιγάντια άστρα, το WOH G64 είναι εξαιρετικά φωτεινό αλλά βραχύβιο, καθώς έχει ηλικία κάτω των 10 εκατομμυρίων ετών και ήδη πλησιάζει το τέλος της ζωής του. Συγκριτικά, ο Ήλιος γεννήθηκε πριν από 4,6 δισεκατομμύρια χρόνια και είναι ακόμα μεσήλικας.
Είναι περίπου 300.000 φορές πιο φωτεινό από τον Ήλιο, έχει 28 φορές μεγαλύτερη μάζα και 1.600 φορές μεγαλύτερη διάμετρο. Αν βρισκόταν στη θέση του δικού μας άστρου, η επιφάνειά του θα βρισκόταν πέρα από την τροχιά του Δία. Μάλιστα, λόγω του γιγάντιου μεγέθους του, το WOH G64 έγινε το 2024 το πρώτο άστρο εκτός του Γαλαξία μας που παρατηρήθηκε με λεπτομέρεια.


Το άστρο WOH G64 όπως απαθαντίστηκε το 2024 από το τηλεσκόπιο VLT. Γύρω του διακρίνεται ένας δακτύλιος αερίου και σκόνης (ESO/K. Ohnaka et al.)
Στα πρώτα στάδια της ζωής τους, όλα τα άστρα τροφοδοτούνται από την πυρηνική σύντηξη υδρογόνου. Όταν το υδρογόνο αρχίζει να εξαντλείται, τα άστρα με μάζα παραπλήσια του Ήλιου αρχίζουν να συντήκουν ήλιο, οπότε διογκώνονται και μετατρέπονται σε ερυθρούς γίγαντες πριν τελικά πεθάνουν και αφήσουν πίσω τους ένα άστρο νετρονίων.
Τα άστρα με 20 έως 23 ηλιακές μάζες ακολουθούν περίπου την ίδια πορεία αλλά μετατρέπονται σε ερυθρούς υπεργίγαντες, οι οποίοι εκρήγνυνταιως σουπερνόβα και τελικά αφήνουν πίσω τους είτε ένα άστρο νετρονίων είτε μια μαύρη τρύπα.
Η εξέλιξη των άστρων που υπερβαίνουν τις 23 ηλιακές μάζες είναι λιγότερο κατανοητή. Σε κάποιες περιπτώσεις οι ερυθροί υπεργίγαντες μετατρέπονται σε κίτρινούς υπεργίγαντες πριν εκραγούν σε σουπερνόβα. Εναλλακτικά, μπορεί να καταρρεύουν απευθείας σε μαύρες τρύπες χωρίς έκρηξη.

Το WOH G64 μπορεί να είναι η λύση σε αυτά τα ερωτήματα» είπε ο Γκονθάλο Μουνιόθ-Σάντσεθ.
Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι η μεταβολή που παρατηρήθηκε το 2014 οφειλόταν στην απορρόφηση υλικού από ένα μικρότερο άστρο που περιφέρεται γύρω από το WOH G64.
Μια άλλη, ίσως πιθανότερη, εξήγηση, είναι ότι ο κίτρινος υπεργίγαντας ετοιμάζεται είτε να μετατραπεί απευθείας σε μαύρη τρύπα είτε να εκραγεί σε σουπερνόβα, σύμφωνα με τη μελέτη.
Το πότε θα μπορούσε να συμβεί αυτό παραμένει άγνωστο. Μια τέτοια έκρηξη, πάντως, θα μπορούσε να γίνει ορατή ακόμα και στη Γη.
«Καθώς οι αστρονόμοι συνεχίζουν να παρακολουθούν αυτό το αξιοσημείωτο σύστημα», είπε ο Μουνιόθ-Σάντσεθ, «το WOH G64 θα μπορούσε να αλλάξει όσα γνωρίζουμε για το πώς ζουν και πεθαίνουν τα μεγαλύτερα άστρα».
Από ελληνικής πλευράς, στη μελέτη συμμετείχαν επίσης οι Μαρία Καλιτσουνάκη, Κωνσταντίνος Αντωνιάδης, Εμμανουήλ Ζαπάρτας, Κωνσταντίνα Βούτσια, Ευαγγελία Χριστοδούλου και Γρηγόρης Μαραβέλιας.

Η θεαματική έκρηξη του πυραύλου New Glenn την περασμένη εβδομάδα δεν καθυστερεί μόνο την προσπάθεια της Blue Origin, της διαστημικής εταιρείας του Τζεφ Μπέζος, να αμφισβητήσει την κυριαρχία της SpaceX στο Διάστημα. Απειλεί να φέρει νέες καθυστερήσεις και στο πρόγραμμα Artemis για την επιστροφή της NASA στη Σελήνη.

H έκρηξη, η οποία συνέβη κατά τη διάρκεια στατικής δοκιμής του πυραύλου στο Ακρωτήριο Κανάβεραλ της Φλόριντα στις 28 Μαΐου, ήρθε λίγες ημέρες αφότου η NASA επέλεξε την Blue Origin για την εκτόξευση δύο σεληνιακών οχημάτων, τα οποία θα χρησιμοποιήσουν οι αστροναύτες της NASA μετά την πρώτη προσσελήνωσή τους το 2028.
Τα οχήματα σχεδιαζόταν να εκτοξευτούν φέτος με την σεληνάκατo Blue Moon του Τζεφ Μπέζος, η οποία θα αναχωρούσε τοποθετημένη στην κορυφή του πυραύλου New Glenn.
Το χρονοδιάγραμμα δείχνει πλέον αμφίβολο, καθώς η έκρηξη κατέστρεψε ολοσχερώς την εξέδρα εκτόξευσης στο Ακρωτήριο Κανάβεραλ και η εταιρεία θα χρειαστεί τουλάχιστον ένα εξάμηνο για να την κατασκευάσει από την αρχή, δήλωσε στο Reuters πηγή που δεν κατονομάζεται.
Η Blue Origin ανταγωνίζεται την SpaceX και για τη μεταφορά των πρώτων αστροναυτών της NASA στη Σελήνη από τις αρχές της δεκαετίας του 1970.
Το σχέδιο για την αποστολή Artemis IV to 2028 προβλέπει ότι το τετραμελές πλήρωμα θα αναχωρήσει με την κάψουλα Orion της NASA. Όταν όμως τεθούν σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη, οι αστροναύτες θα επιβιβαστούν είτε στο σκάφος Starship της SpaceX είτε στη σεληνάκατo Blue Moon της Blue Origin για την τελική κάθοδο μέχρι την επιφάνεια του φεγγαριού.
Η NASA είχε αρχικά αναθέσει την αποστολή στην SpaceX, η οποία όμως αντιμετωπίζει σοβαρές καθυστερήσεις στην ανάπτυξη του Starship. Ενοχλημένη από τις συνεχείς αναβολές, η NASA ανακοίνωσε τον Οκτώβριο ότι είναι ανοιχτή στο ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσει τη σεληνάκατο της Blue Origin, αν είναι έτοιμη πρώτη.
Παραμένει ασαφές αν τουλάχιστον μία από τις δύο εταιρείες θα είναι έτοιμη για το Artemis III το 2027, μια δοκιμαστική αποστολή στην οποία το Orion της NASA θα συνδεθεί σε τροχιά με τουλάχιστον μία από τις δύο σεληνακάτους.
Παρά τον ανταγωνισμό των δύο εταιρειών, ο Έλον Μασκ, επικεφαλής της SpaceX, εξέφρασε τη λύπη του για την καταστροφή του New Glenn.
«Λυπάμαι που το βλέπω, ελπίζω να ανακάμψετε σύντομα» έγραψε στο Χ o πλουσιότερος άνθρωπος του κόσμου.

Καθυστερήσεις και στο Amazon Leo
Εκτός από τον ρόλο του στο πρόγραμμα Artemis, ο πύραυλος New Glenn έχει κρίσιμη σημασία για την ανάπτυξη του Amazon Leo, μιας υπηρεσίας δορυφορικού Διαδικτύου με την οποία ο Μπέζος φιλοδοξεί να ανταγωνιστεί το Starlink του Έλον Μασκ.
H έκρηξη της περασμένης εβδομάδας ανατρέπει το σχέδιο της Amazon να θέσει σε τροχιά τους μισούς από τους 3.200 δορυφόρους του Leo μέχρι τον Ιούλιο, όπως έχει δεσμευτεί στις αμερικανικές ρυθμιστικές αρχές.
Όπως οι πύραυλοι της SpaceX, ο New Glenn της Blue Origin είναι πλήρως επαναχρησιμοποιούμενος (Blue Origin)
Η Amazon έχει αναθέσει την εκτόξευση ενός μέρους των δορυφόρων της στην SpaceX, ωστόσο ο πύραυλος Falcon 9 της SpaceX μπορεί να μεταφέρει σε κάθε εκτόξευση περίπου τους μισούς δορυφόρους από ό,τι ο New Glenn.
Ο New Glenn, βαφτισμένος προς τιμήν του πρώτου Αμερικανού που πέταξε σε τροχιά γύρω από τη Γη, μπορεί να μεταφέρει φορτία έως 45 τόνων σε χαμηλή γήινη τροχιά.
Αυτό σημαίνει ότι βρίσκεται κάπου ανάμεσα στον μικρό πύραυλο Falcon 9 και το μεγαλύτερο Starship της SpaceX, το οποίο θα μπορεί να μεταφέρει πάνω από 100 τόνους.
Μέχρι σήμερα, ο New Glenn έχει πραγματοποιήσει μόνο δύο εμπορικές πτήσεις. Στην πρώτη εκτόξευσε δύο δορυφόρους της NASA, ενώ στη δεύτερη απέτυχε να θέσει σε σωστή τροχιά δύο τηλεπικοινωνιακούς δορυφόρους.

in.gr / Βαγγέλης Πρατικάκης




1
Σχόλια

Φωτεινά σημεία εμφανίστηκαν να κινούνται το ένα πίσω από το άλλο, σχηματίζοντας αυτό που διεθνώς αποκαλείται «τρένο» δορυφόρων πάνω στον ουρανό της Κύπρου.

Πολίτες από διάφορες περιοχές της Κύπρου είδαν και κατέγραψαν τη φωτεινή αλυσίδα, η οποία παρέμεινε ορατή για λίγα λεπτά πριν χαθεί στον ορίζοντα. Πρόκειται για δορυφόρους του συστήματος Starlink, της εταιρείας SpaceX του Έλον Μασκ, οι οποίοι βρίσκονται σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη.
Το φαινόμενο εμφανίζεται κυρίως μετά από εκτοξεύσεις νέων δορυφόρων, όταν αυτοί κινούνται αρχικά σε κοντινή μεταξύ τους διάταξη, μέχρι να μετακινηθούν στις τελικές τροχιές τους.
Σε αυτή τη φάση, όταν οι συνθήκες φωτισμού είναι κατάλληλες, γίνονται ορατοί από το έδαφος σαν σειρά από φωτεινά σημεία που διασχίζουν τον ουρανό.
Η καλύτερη στιγμή για να παρατηρηθούν είναι συνήθως λίγο μετά τη δύση του ηλίου ή πριν από την ανατολή, όταν οι δορυφόροι φωτίζονται ακόμη από τον ήλιο, ενώ στο έδαφος έχει ήδη σκοτεινιάσει.
Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό, και φυσικά αρκετό για να γεμίσουν τα κοινωνικά δίκτυα με ερωτήματα. Δεν έλλειψαν βέβαια και οι δημιουργοί θεωριών συνωμοσίας που πείστηκαν ότι επρόκειτο για εξωγήινους.
Οι δορυφόροι Starlink χρησιμοποιούνται για την παροχή δορυφορικού διαδικτύου, κυρίως σε περιοχές όπου η πρόσβαση σε επίγεια δίκτυα είναι δύσκολη ή περιορισμένη.
Η Starlink αναφέρει ότι το δίκτυό της λειτουργεί σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη για την παροχή ευρυζωνικού διαδικτύου.
Το φαινόμενο δεν συνδέεται με κάποιον κίνδυνο, ούτε με αστρονομικό γεγονός.
Είναι αποτέλεσμα της συνεχούς ανάπτυξης του δικτύου της SpaceX, το οποίο πλέον αριθμεί χιλιάδες δορυφόρους σε τροχιά.

Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία που επικαλείται το Space.com, τον Μάρτιο του 2026 η SpaceX ξεπέρασε το ορόσημο των 10.000 ενεργών δορυφόρων Starlink σε χαμηλή τροχιά.
Παρόμοιες εμφανίσεις αναμένονται και στο μέλλον, καθώς οι εκτοξεύσεις συνεχίζονται.
Η ορατότητα κάθε περάσματος εξαρτάται από την ώρα, την τροχιά, τη φωτεινότητα του ουρανού και τις καιρικές συνθήκες.
Υπάρχουν μάλιστα εφαρμογές και ιστοσελίδες που υπολογίζουν πότε οι δορυφόροι Starlink θα είναι ορατοί από συγκεκριμένη περιοχή.

Παρότι δεν προσεδαφίστηκαν στη Σελήνη, οι τέσσερις αστροναύτες της αποστολής Artemis II κατέχουν ένα ξεχωριστό ρεκόρ: φτάνοντας στην αθέατη πλευρά της, ταξίδεψαν πιο μακριά στο Διάστημα από οποιονδήποτε άλλο άνθρωπο. Σήμερα, 10 Απριλίου, πραγματοποιείται η επιστροφή τους στη Γη, με τη φάση της επανεισόδου να αποτελεί μια εξαιρετικά σύνθετη και απαιτητική διαδικασία.

Όταν φανταζόμαστε ένα ταξίδι στο Διάστημα, συνήθως το μυαλό μας πηγαίνει αυθόρμητα στις δυσκολίες της εκτόξευσης και της εξόδου από τη Γη. Ωστόσο, εξίσου επικίνδυνη –αν όχι περισσότερο– είναι και η διαδικασία της επιστροφής, καθώς η επανείσοδος στην ατμόσφαιρα κρύβει σοβαρούς κινδύνους.
Η επιστροφή τους περιλαμβάνει μια υπερηχητική είσοδο στην ατμόσφαιρα της Γης, με εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες, πριν καταλήξουν με προσθαλάσσωση στον Ειρηνικό Ωκεανό γύρω στις 5 το απόγευμα (τοπική ώρα), δηλαδή λίγο μετά τις 3 τα ξημερώματα ώρα Κύπρου.
Παρ’ όλα αυτά, το διαστημόπλοιο Orion που τους μεταφέρει διαθέτει προηγμένα συστήματα και τεχνολογίες, σχεδιασμένα ώστε να διασφαλίσουν την ασφαλή επιστροφή τους.

Σε όρους κινητικής ενέργειας —δηλαδή, με απλά λόγια, της δύναμη που θα είχε σε μια ενδεχόμενη σύγκρουση— το Orion διαθέτει σχεδόν 2.000 φορές περισσότερη ενέργεια ανά κιλό σε σύγκριση με ένα επιβατικό αεροσκάφος.
Αυτή η τεράστια ποσότητα ενέργειας πρέπει να μειωθεί γρήγορα κατά την είσοδο του σκάφους στην ατμόσφαιρα της Γης, ώστε να καταστεί δυνατή η ανάπτυξη των αλεξιπτώτων και να πραγματοποιηθεί με ασφάλεια η προσθαλάσσωση. Η επιβράδυνση που συμβαίνει σε αυτό το στάδιο είναι έντονη και απότομη.
Τα διαστημικά οχήματα επιτυγχάνουν αυτή τη μείωση ενέργειας μέσω ελεγχόμενης επανεισόδου στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας, αξιοποιώντας την αντίσταση του αέρα ως «φρένο» για να μειώσουν την ταχύτητά τους.
Σε αντίθεση με τα αεροπλάνα, τα οποία έχουν σχεδιαστεί ώστε να είναι όσο το δυνατόν πιο αεροδυναμικά για να περιορίζουν την αντίσταση και την κατανάλωση καυσίμου, τα διαστημικά σκάφη λειτουργούν με την αντίθετη λογική: έχουν σχεδιαστεί ώστε να αυξάνουν την αντίσταση του αέρα, επιτυγχάνοντας έτσι αποτελεσματικότερη επιβράδυνση κατά την επανείσοδο.
Κατά την επανείσοδο, το Orion θα κινείται με ταχύτητα περίπου 30 φορές μεγαλύτερη από εκείνη του ήχου.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να σχηματίζεται γύρω του ένα ισχυρό ωστικό κύμα, το οποίο ανεβάζει τη θερμοκρασία του αέρα σε επίπεδα που μπορεί να φτάσουν ή και να ξεπεράσουν τους 10.000 °C — σχεδόν διπλάσια από τη θερμοκρασία στην επιφάνεια του Ήλιου.
Η τόσο έντονη θερμότητα μετατρέπει τον αέρα που διαπερνά το ωστικό κύμα σε πλάσμα, δηλαδή σε ηλεκτρικά φορτισμένο αέριο. Αυτό το φαινόμενο μπλοκάρει προσωρινά τα ραδιοσήματα, με αποτέλεσμα οι αστροναύτες να μην έχουν δυνατότητα επικοινωνίας κατά τη διάρκεια της πιο κρίσιμης φάσης της καθόδου τους.
Το σύστημα θερμικής προστασίας έχει σχεδιαστεί ειδικά για τις ανάγκες του συγκεκριμένου οχήματος και της αποστολής του. Στα σημεία όπου οι συνθήκες αναμένεται να είναι πιο ακραίες, χρησιμοποιούνται υλικά με μεγαλύτερη αντοχή στη θερμότητα, ενώ το πάχος τους έχει υπολογιστεί με μεγάλη ακρίβεια.
Τα υλικά αυτά είναι κατασκευασμένα έτσι ώστε, κατά την επανείσοδο, να πυρακτώνονται εκπέμποντας κόκκινο φως και σταδιακά να φθείρονται. Η ακτινοβολία αυτής της λάμψης απομακρύνει μέρος της θερμότητας προς την ατμόσφαιρα, αντί να την αφήνει να απορροφηθεί από το σκάφος.
Χάρη σε αυτόν τον προσεκτικό σχεδιασμό, το Artemis μπορεί να διασχίζει αέρα θερμοκρασίας έως και 10.000 °C, ενώ η θερμική ασπίδα του διατηρείται περίπου στους 3.000 °C.
«Είναι πραγματικά εντυπωσιακό όσα έχουν καταφέρει μέχρι τώρα η NASA και οι αστροναύτες σε αυτή την αποστολή. Παρ’ όλα αυτά, όπως και πολλοί άλλοι, θα νιώσω ανακούφιση όταν τους δω να επιστρέφουν με ασφάλεια στη Γη», επισημαίνει ο καθηγητής Τζέιμς, ολοκληρώνοντας το άρθρο του.

​pronews.gr

Οι αστρονόμοι επιβεβαίωσαν την ύπαρξη ενός νέου εξω-πλανήτη που ανακαλύφθηκε μέσω παρατηρήσεων από τον δορυφόρο TESS. Φαίνεται πως πρόκειται για μια υπερ-Γαία, η οποία φέρνει στο προσκήνιο τη συζήτηση περί ζωής σε άλλους πλανήτες.
​
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής την Yilen Gómez Maqueo Chew από το Εθνικό Αυτόνομο Πανεπιστήμιο του Μεξικού, εντόπισε ένα σήμα διάβασης στην καμπύλη φωτός του άστρου TOI-1080, ενός ανενεργού κόκκινου νάνου τύπου M4V. Μεταγενέστερες παρατηρήσεις από επίγεια τηλεσκόπια επιβεβαίωσαν ότι το σήμα προκλήθηκε όντως από έναν πλανήτη που περνούσε μπροστά από το άστρο.
Ο νέος αυτός κόσμος είναι ελαφρώς μεγαλύτερος από τη Γη και ολοκληρώνει μια τροχιά γύρω από το μητρικό του άστρο σε λιγότερο από τέσσερις ημέρες. Μέχρι σήμερα, η αποστολή TESS έχει καταγράψει σχεδόν 7.900 υποψήφιους πλανήτες, εκ των οποίων οι 759 έχουν ήδη επιβεβαιωθεί.
Μια εύκρατη υπερ-Γαία γύρω από ένα άστρο-νάνο
Οι παρατηρήσεις δείχνουν ότι ο πλανήτης, που ονομάστηκε TOI-1080 b, είναι πιθανότατα μια βραχώδης υπερ-Γαία. Οι μετρήσεις φανερώνουν ότι έχει ακτίνα περίπου 1,2 φορές μεγαλύτερη από της Γης, ενώ η μάζα του υπολογίζεται κοντά στις 1,75 γήινες μάζες. Ο πλανήτης περιφέρεται γύρω από το άστρο του σε περίπου 3,97 ημέρες και βρίσκεται σε εξαιρετικά μικρή απόσταση από αυτό.
Με βάση αυτές τις παραμέτρους, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η θερμοκρασία ισορροπίας του πλανήτη είναι γύρω στους 95 βαθμούς Κελσίου (368 K), τοποθετώντας τον σε ένα σχετικά θερμό αλλά εύκρατο εύρος για βραχώδεις εξωπλανήτες.
Επειδή βρίσκεται εντός της κατοικήσιμης ζώνης του άστρου του, οι επιστήμονες υποθέτουν ότι θα μπορούσε να διαθέτει ατμόσφαιρα πλούσια σε διοξείδιο του άνθρακα ή οξυγόνο, αν και απαιτούνται περαιτέρω μελέτες για την επιβεβαίωση αυτού του στοιχείου.

Αύριο Τρίτη (10/3) ένα τεράστιο νέφος πλάσματος που εκτοξεύτηκε από τον Ήλιο αναμένεται να «κτυπήσει» τη Γη!
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το φαινόμενο θα προκαλέσει μόνο ένα «πλάγιο χτύπημα», δηλαδή μια οριακή επίδραση που πιθανότατα θα οδηγήσει σε μια ασθενή γεωμαγνητική καταιγίδα.

Το γεγονός προκλήθηκε από μια στεμματική εκτίναξη μάζας (Coronal Mass Ejection – CME), ένα εντυπωσιακό ηλιακό φαινόμενο κατά το οποίο ο Ήλιος εκτοξεύει στο Διάστημα τεράστιες ποσότητες φορτισμένων σωματιδίων και μαγνητικών πεδίων.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η εκτίναξη σημειώθηκε στις 6 Μαρτίου, όταν εξερράγη ένα μαγνητικό «νήμα» στην επιφάνεια του Ήλιου – μια δομή πλάσματος που αιωρείται πάνω από το άστρο και συγκρατείται από ασταθή μαγνητικά πεδία.
Τι είναι οι στεμματικές εκτινάξεις μάζας
Οι στεμματικές εκτινάξεις μάζας συγκαταλέγονται στα πιο ενεργητικά φαινόμενα σε ολόκληρο το Ηλιακό Σύστημα.
Κατά τη διάρκειά τους, ο Ήλιος μπορεί να εκτοξεύσει δισεκατομμύρια τόνους πλάσματος στο Διάστημα με ταχύτητες που φτάνουν εκατομμύρια χιλιόμετρα την ώρα.
Όταν ένα τέτοιο νέφος σωματιδίων κατευθύνεται προς τη Γη, μπορεί να αλληλεπιδράσει με τη μαγνητόσφαιρα, δηλαδή τη «μαγνητική φυσαλίδα» που προστατεύει τον πλανήτη μας από τον ηλιακό άνεμο.
Η αλληλεπίδραση αυτή είναι ικανή να προκαλέσει γεωμαγνητικές καταιγίδες, δηλαδή προσωρινές διαταραχές στο μαγνητικό πεδίο της Γης.
Στην περίπτωση του φαινομένου που αναμένεται στις 10 Μαρτίου, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το ηλιακό νέφος θα περάσει εφαπτομενικά από τον πλανήτη μας, γεγονός που μειώνει σημαντικά τις πιθανές επιπτώσεις.

Πιθανή γεωμαγνητική καταιγίδα κατηγορίας G1
Οι προβλέψεις κάνουν λόγο για πιθανή γεωμαγνητική καταιγίδα κατηγορίας G1, που αποτελεί και το χαμηλότερο επίπεδο στην κλίμακα έντασης αυτών των φαινομένων.
Οι επιπτώσεις ενός τέτοιου γεγονότος θεωρούνται συνήθως περιορισμένες.
Μπορεί να εμφανιστούν μικρές διακυμάνσεις στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας σε περιοχές μεγάλου γεωγραφικού πλάτους, ελαφρές διαταραχές σε ορισμένους δορυφόρους, καθώς και ελαφρώς εντονότερα πολικά σέλας από το συνηθισμένο.

Η NASA ανακοίνωσε ότι θέτει ως στόχο την 6η Μαρτίου νέα ημερομηνία εκτόξευσης της επανδρωμένης αποστολής γύρω από τη Σελήνη, μετά από συνεχείς αναβολές (η τελευταία σημειώθηκε στις 3 Φεβρουαρίου) σηματοδοτώντας την πρώτη τέτοια πτήση εδώ και περισσότερα από 50 χρόνια και το πιο μακρινό ταξίδι ανθρώπων στο Διάστημα.
​
Σύμφωνα με το BBC, η αποστολή Artemis II προβλέπει δεκαήμερη πτήση τεσσάρων αστροναυτών γύρω από την αθέατη πλευρά της Σελήνης και επιστροφή στη Γη. Η πτήση θεωρείται καθοριστικό βήμα για την προετοιμασία μελλοντικής επανδρωμένης προσελήνωσης στο πλαίσιο του προγράμματος Artemis.
Η αμερικανική διαστημική υπηρεσία προχώρησε στον καθορισμό της ημερομηνίας εκτόξευσης έπειτα από επιτυχημένη «προσομοίωση εκτόξευσης», μιας κρίσιμης διαδικασίας πριν από την απογείωση, κατά την οποία ο πύραυλος ανεφοδιάζεται με καύσιμα και ακολουθείται η πλήρης ακολουθία αντίστροφης μέτρησης.
Η συγκεκριμένη δοκιμή αποτέλεσε τη δεύτερη απόπειρα της ομάδας Artemis στο Διαστημικό Κέντρο Κένεντι στη Φλόριντα, με στόχο την επιβεβαίωση της ετοιμότητας του συστήματος εκτόξευσης πριν από την ιστορική αποστολή.
Κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, η Λόρι Γκλέιζ από τη NASA ανέφερε ότι τα τεχνικά ζητήματα, συμπεριλαμβανομένων προβλημάτων σε στεγανοποιήσεις και φίλτρα, έχουν αποκατασταθεί. Όπως δήλωσε, «χθες καταφέραμε να τροφοδοτήσουμε πλήρως τον πύραυλο SLS εντός του προβλεπόμενου χρονοδιαγράμματος […] και να ολοκληρώσουμε επιτυχώς τη διαδικασία αντίστροφης μέτρησης».
Το πλήρωμα της Artemis II αποτελείται από τρεις Αμερικανούς αστροναύτες, τους Ριντ Γουάιζμαν, Βίκτορ Γκλόβερ και Κριστίνα Κοχ, καθώς και τον Καναδό Τζέρεμι Χάνσεν.
Την πρώτη ημέρα θα παραμείνουν σε τροχιά γύρω από τη Γη για έλεγχο των συστημάτων και, εφόσον όλα λειτουργούν ομαλά, θα κατευθυνθούν προς τη Σελήνη. Το ταξίδι έως το φεγγάρι διαρκεί περίπου τέσσερις ημέρες. Το πλήρωμα θα περάσει από την αθέατη πλευρά, σε απόσταση 6.500 έως 9.500 χιλιομέτρων από την επιφάνειά της, αφιερώνοντας αρκετές ώρες σε παρατηρήσεις και λήψη εικόνων.

Μετά την ολοκλήρωση της διέλευσης, οι αστροναύτες θα ξεκινήσουν το τετραήμερο ταξίδι επιστροφής, με την αποστολή να ολοκληρώνεται με προσθαλάσσωση στον Ειρηνικό Ωκεανό.

Ένα εντυπωσιακό ουράνιο θέαμα αναμένεται στο τέλος του μήνα, καθώς έξι πλανήτες θα εμφανιστούν συγκεντρωμένοι στον νυχτερινό ουρανό. Το φαινόμενο, γνωστό ως «παρέλαση πλανητών» ή πλανητική ευθυγράμμιση, συμβαίνει όταν τουλάχιστον τέσσερις ή πέντε πλανήτες γίνονται ορατοί ταυτόχρονα, σύμφωνα με τη NASA.
​
Στις 28 Φεβρουαρίου, οι παρατηρητές του ουρανού θα έχουν τη δυνατότητα να διακρίνουν τον Ερμή, την Αφροδίτη, τον Δία, τον Κρόνο, τον Ουρανό και τον Ποσειδώνα να φαίνονται σε σχετικά κοντινή διάταξη στον ουρανό, σε μια σπάνια πλανητική εμφάνιση, μεταδίδει ο Guardian.

Γιατί συμβαίνουν οι πλανητικές «παρελάσεις»
Το φαινόμενο οφείλεται στο γεγονός ότι οι πλανήτες περιφέρονται γύρω από τον Ήλιο περίπου στο ίδιο επίπεδο, το οποίο ονομάζεται εκλειπτικό επίπεδο. Αν και κάθε πλανήτης κινείται με διαφορετική ταχύτητα και σε διαφορετική απόσταση από τον Ήλιο, υπάρχουν χρονικές περίοδοι κατά τις οποίες, από τη σκοπιά της Γης, φαίνονται να ευθυγραμμίζονται.
Στην πραγματικότητα, οι αποστάσεις μεταξύ τους παραμένουν τεράστιες — από εκατομμύρια έως και δισεκατομμύρια χιλιόμετρα. Η ευθυγράμμιση είναι καθαρά οπτικό αποτέλεσμα και δεν σημαίνει ότι οι πλανήτες βρίσκονται κοντά μεταξύ τους στο Διάστημα.
Έχει συμβεί ξανά
Ναι. Στις 27 Φεβρουαρίου 2025, επτά πλανήτες —Ερμής, Αφροδίτη, Άρης, Δίας, Κρόνος, Ουρανός και Ποσειδώνας— εμφανίστηκαν σε σπάνια ευθυγράμμιση, ένα φαινόμενο που δεν θα επαναληφθεί έως το 2040.
Τότε, ο αστρονόμος Γκρεγκ Μπράουν από το Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς είχε δηλώσει στο PA Media: «Ομάδες τριών, τεσσάρων ή και πέντε πλανητών που είναι ορατοί ταυτόχρονα δεν είναι ασυνήθιστες και εμφανίζονται τακτικά κάθε χρόνο… Όμως όσο περισσότεροι πλανήτες συμμετέχουν, τόσο περισσότερες συνθήκες πρέπει να συμπέσουν για να είναι όλοι ορατοί την ίδια στιγμή. Αυτό καθιστά τις πλήρεις παρελάσεις επτά πλανητών αρκετά σπάνιες».
Ποιοι πλανήτες θα είναι ορατοί με γυμνό μάτι
Σύμφωνα με τη NASA, τέτοιες ευκαιρίες παρατήρησης μπορεί να διαρκέσουν από μερικές εβδομάδες έως και περισσότερο από έναν μήνα, καθώς οι κινήσεις των πλανητών είναι αργές και σταδιακές. Ορισμένοι παρατηρητές θα μπορέσουν να διακρίνουν το φαινόμενο ακόμη και νωρίτερα, ωστόσο η 28η Φεβρουαρίου θεωρείται η πλέον χαρακτηριστική ημερομηνία, καθώς τότε οι πλανήτες θα εμφανίζονται πιο «σφιχτά» συγκεντρωμένοι στον απογευματινό ουρανό.
Τέσσερις πλανήτες —Ερμής, Αφροδίτη, Άρης και Δίας— θα είναι ορατοί με γυμνό μάτι. Ο Ουρανός και ο Ποσειδώνας, λόγω της μεγάλης απόστασής τους και της χαμηλής φωτεινότητάς τους, θα απαιτούν κιάλια ή τηλεσκόπιο. Ο Ερμής ενδέχεται να είναι πιο δύσκολο να εντοπιστεί, καθώς θα βρίσκεται χαμηλά κοντά στον ορίζοντα.

Πότε είναι η καλύτερη ώρα παρατήρησης
Η ιδανική στιγμή για την παρατήρηση της ευθυγράμμισης θα είναι περίπου 30 λεπτά μετά τη δύση του ηλίου. Η εφαρμογή Star Walk προτείνει οι παρατηρητές να κοιτάξουν χαμηλά στον δυτικό ορίζοντα, επιλέγοντας σημείο με ανεμπόδιστη θέα και καθαρό ουρανό.
Η NASA επισημαίνει ότι για να είναι ορατός ένας πλανήτης χωρίς οπτικά βοηθήματα, θα πρέπει να βρίσκεται τουλάχιστον μερικές μοίρες πάνω από τον ορίζοντα, με τις 10 μοίρες ή περισσότερο να θεωρούνται ιδανικές. «Αυτό είναι κρίσιμο, καθώς η ατμόσφαιρα της Γης κοντά στο έδαφος μειώνει τη φωτεινότητα των ουράνιων σωμάτων όταν αυτά ανατέλλουν ή δύουν», αναφέρει η NASA, προσθέτοντας: «Ακόμη και οι φωτεινοί πλανήτες γίνονται δύσκολο ή αδύνατο να εντοπιστούν όταν βρίσκονται πολύ χαμηλά, καθώς το φως τους διασκορπίζεται και απορροφάται στην πορεία προς το μάτι μας».
Από πού θα είναι ορατή η «παρέλαση»
Η πλανητική ευθυγράμμιση θα είναι ορατή από ολόκληρο τον κόσμο. Ωστόσο, καθώς η 28η Φεβρουαρίου αποτελεί μια ενδεικτική ημερομηνία κορύφωσης, σε διαφορετικές περιοχές του πλανήτη το φαινόμενο μπορεί να είναι καλύτερα ορατό λίγες ημέρες πριν ή μετά.
Σύμφωνα με τη Star Walk, η καλύτερη ημέρα παρατήρησης είναι η 25η Φεβρουαρίου για το Σάο Πάολο, η 28η Φεβρουαρίου για την Αθήνα, τη Νέα Υόρκη, την Πόλη του Μεξικού και το Τόκιο, η 1η Μαρτίου για το Πεκίνο, το Βερολίνο, το Λονδίνο και τη Μουμπάι, και η 2α Μαρτίου για το Ρέικιαβικ.

Η NASA ανακοίνωσε ότι λόγω της κακοκαιρίας, αναβάλλει για λίγες ημέρες την πρώτη πιθανή ημερομηνία για την εκτόξευση της αποστολής Artemis 2, με την οποία αστροναύτες θα πετάξουν για πρώτη φορά γύρω από τη Σελήνη, έπειτα από 50 και πλέον χρόνια.
Λόγω των κακών καιρικών συνθηκών, η αμερικανική διαστημική υπηρεσία αναγκάστηκε να αναβάλει το τελευταίο μεγάλο τεστ του πυραύλου SLS.
Έτσι, το πρώτο πιθανό παράθυρο για την εκτόξευση θα ανοίξει την Κυριακή, 8 Φεβρουαρίου και όχι στις 6 του μηνός, όπως προβλεπόταν στο αρχικό χρονοδιάγραμμα.
Η νέα ημερομηνία συμπίπτει με τον τελικό του Super Bowl, του αμερικανικού ποδοσφαίρου, που προσελκύει κάθε χρόνο όλα τα φώτα της δημοσιότητας.
Δεν είναι πάντως βέβαιο ότι η NASA θα επιχειρήσει μια εκτόξευση εκείνη την ημέρα, αφού ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί η τελευταία τεχνική δοκιμή του πυραύλου.
Η δοκιμή αυτή επιτρέπει στους ειδικούς να επαληθεύσουν ότι όλα είναι έτοιμα για να προχωρήσει η αποστολή. Λόγω, όμως, του ψύχους που πλήττει μεγάλο μέρος των ΗΠΑ, η δοκιμή μετατέθηκε για την επόμενη εβδομάδα.

Ανάλογα με το πώς θα πάει αυτή η δοκιμή, η NASA θα ανακοινώσει και την ημερομηνία εκτόξευσης της αποστολής, στην οποία θα συμμετάσχουν τρεις Αμερικανοί αστροναύτες και ένας Καναδός.
Από τις 8 Φεβρουαρίου μέχρι τις 30 Απριλίου η αμερικανική υπηρεσία εξετάζει 14 «παράθυρα» εκτόξευσης για την αποστολή Artemis 2.
Στο ίδιο διάστημα θα πρέπει να στείλει και μια επανδρωμένη αποστολή στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, την Crew-12.
Η αποστολή αυτή είναι προγραμματισμένη για τις 11 Φεβρουαρίου αλλά ενδέχεται να αναβληθεί εάν η Artemis 2 αναχωρήσει πριν από αυτήν την ημερομηνία, εξήγησε ένα στέλεχος της NASA σε συνέντευξη Τύπου.

Αστρονόμοι με ένα νέο εργαλείο που αξιοποιεί τεχνητή νοημοσύνη εντόπισαν σχεδόν 1.400 σπάνια αστρονομικά αντικείμενα στο αρχείο εικόνων του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble.
Συγκεκριμένα, εντοπίστηκαν αστρονομικά αντικείμενα όπως γαλαξίες- μέδουσες με αέρια πλοκάμια, γαλαξίες με δακτυλίους και τόξα και βαρυτικούς φακούς.
Η ομάδα εξέτασε σχεδόν 100 εκατομμύρια στιγμιότυπα εικόνων σε μόλις δυόμισι ημέρες και αποκάλυψε σχεδόν 1.400 σπάνια αντικείμενα, από τα οποία περισσότερα από 800 δεν είχαν καταγραφεί ποτέ.
Το εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης ανέπτυξαν πρόσφατα οι ερευνητές Ντέιβιντ Ο’Ράιαν και Πάμπλο Γκόμεζ της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος (ESA), προκειμένου να μελετήσουν εκατομμύρια αστρονομικές εικόνες σε ελάχιστο από τον χρόνο που θα χρειαζόταν ένας άνθρωπος.
Η ομάδα εκπαίδευσε το εργαλείο και επιβεβαίωσε τις δυνατότητές του χρησιμοποιώντας το αρχείο Hubble Legacy, που περιέχει δεκάδες χιλιάδες σύνολα δεδομένων από τη μακρά διάρκεια ζωής του Hubble.
Οι αστροφυσικές ανωμαλίες συνήθως ανακαλύπτονται όταν οι επιστήμονες αναζητούν χειροκίνητα αντικείμενα που αποκλίνουν από το συνηθισμένο ή όταν τις εντοπίζουν τυχαία.
Παρότι οι εκπαιδευμένοι επιστήμονες διαπρέπουν στον εντοπισμό κοσμικών ανωμαλιών, ο όγκος των δεδομένων του Hubble είναι πλέον τόσο μεγάλος, που καθιστά αδύνατη την αναλυτική εξέταση όλων των εικόνων με το χέρι.
Το εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης που αναπτύχθηκε με την ονομασία AnomalyMatch επεξεργάζεται δεδομένα και αναζητά μοτίβα με τρόπο εμπνευσμένο από τον ανθρώπινο εγκέφαλο (νευρωνικό δίκτυο).
Το εργαλείο εκπαιδεύτηκε να εντοπίζει και να αναγνωρίζει σπάνια αντικείμενα.

Στη συνέχεια οι ερευνητές εξέτασαν προσωπικά τη λίστα με πιθανές ανωμαλίες που συνέταξε το εργαλείο. Περισσότερες από 1.300 ήταν πραγματικές ανωμαλίες και από αυτές πάνω από 800 δεν είχαν τεκμηριωθεί ποτέ στην επιστημονική βιβλιογραφία.
Οι περισσότερες ανωμαλίες αφορούσαν γαλαξίες σε διαδικασία συγχώνευσης ή αλληλεπίδρασης, που εμφανίζουν ασυνήθιστα σχήματα ή μακριές «ουρές» από αστέρια και αέριο.
Πολλές άλλες ήταν βαρυτικοί φακοί, όπου η βαρύτητα ενός γαλαξία στο προσκήνιο καμπυλώνει τον χωροχρόνο και παραμορφώνει το φως ενός πιο μακρινού γαλαξία, σχηματίζοντας κύκλους ή τόξα.
Η ομάδα εντόπισε επίσης άλλα σπάνια αντικείμενα, όπως γαλαξίες με τεράστιες συστάδες αστέρων και «γαλαξίες-μέδουσες» με αέρινα «πλοκάμια».
Ίσως το πιο εντυπωσιακό εύρημα ήταν μερικές δεκάδες αντικείμενα που δεν μπορούσαν να ταξινομηθούν σε καμία γνωστή κατηγορία.
Η σχετική μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Astronomy & Astrophysics».

Ο εντυπωσιακός κομήτης C/2025 R3 (PanSTARRS) που ανακαλύφθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου του περασμένου έτους, πλέον κατευθύνεται με ταχύτητα προς το εσωτερικό του Ηλιακού Συστήματος.
​
Μάλιστα, σύμφωνα με ορισμένους επιστήμονες ίσως γίνει ορατός ακόμη και με γυμνό μάτι.
Η ανακάλυψη έγινε από το σύστημα Pan-STARRS, ένα δίκτυο ισχυρών τηλεσκοπίων στο ηφαίστειο Haleakalā της Χαβάης.

Αυτή την περίοδο ο κομήτης βρίσκεται περίπου 348 εκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά από τη Γη, σε μια περιοχή ανάμεσα στις τροχιές του Άρη και του Δία, ωστόσο επιταχύνει συνεχώς καθώς πλησιάζει τον Ήλιο.
Ένας επισκέπτης από τα άκρα του Ηλιακού Συστήματος

Ο C/2025 R3 ανήκει στην κατηγορία των κομητών μεγάλης περιόδου, με τροχιά που πιθανότατα ξεπερνά τα 1.000 χρόνια.

Οι αστρονόμοι εκτιμούν ότι προέρχεται από το Νέφος του Όορτ, μια τεράστια «δεξαμενή» παγωμένων σωμάτων στα όρια του Ηλιακού Συστήματος. Η ακριβής τροχιά του δεν έχει ακόμη πλήρως καθοριστεί, ωστόσο όλα δείχνουν ότι δεν έχει πλησιάσει τη Γη εδώ και δεκάδες χιλιάδες χρόνια.

Η πιο κρίσιμη στιγμή της πορείας του θα είναι στις 20 Απριλίου 2026, όταν θα φτάσει στο περιήλιο, δηλαδή στο κοντινότερο σημείο του από τον Ήλιο.
Τότε θα περάσει σε απόσταση περίπου 76 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από το άστρο μας, ανάμεσα στις τροχιές του Ερμή και της Αφροδίτης.

Μία εβδομάδα αργότερα, στις 27 Απριλίου, θα πραγματοποιηθεί η κοντινότερη προσέγγιση στη Γη, σε απόσταση περίπου 70,8 εκατομμυρίων χιλιομέτρων, απόλυτα ασφαλής και πάνω από 180 φορές μεγαλύτερη από την απόσταση Γης–Σελήνης.

Το μεγάλο ερώτημα της φωτεινότητας
Το αν ο κομήτης θα μείνει στην ιστορία εξαρτάται από τη φωτεινότητά του. Οι εκτιμήσεις διίστανται. Συντηρητικά μοντέλα μιλούν για φαινόμενο μέγεθος γύρω στο 8, που σημαίνει ότι θα είναι ορατός μόνο με τηλεσκόπια ή κιάλια.
Πιο αισιόδοξες προβλέψεις, όμως, ανεβάζουν τη φωτεινότητα έως και το 2,5, επίπεδο που επιτρέπει καθαρή παρατήρηση με γυμνό μάτι. Στην αστρονομία, όσο μικρότερος είναι ο αριθμός του μεγέθους, τόσο πιο φωτεινό είναι το αντικείμενο.

Καθοριστικό ρόλο θα παίξει η συμπεριφορά του παγωμένου πυρήνα του καθώς δέχεται έντονη ηλιακή ακτινοβολία. Καθώς πλησιάζει τον Ήλιο, ο κομήτης απελευθερώνει αέρια και σκόνη, σχηματίζοντας την χαρακτηριστική κόμη και ουρά. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το φαινόμενο της πρόσθιας σκέδασης, όταν ο κομήτης βρεθεί ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, καθώς μπορεί να ενισχύσει θεαματικά τη φωτεινότητά του.

Πότε και πού θα φαίνεται
Η καλύτερη περίοδος παρατήρησης αναμένεται γύρω στις 17 Απριλίου 2026, λίγο πριν από το περιήλιο, όταν η νέα Σελήνη θα σκοτεινιάσει τον ουρανό.
Αργότερα, κατά την κοντινότερη προσέγγιση στη Γη, το έντονο ηλιακό φως ενδέχεται να δυσκολέψει την παρατήρηση. Οι παρατηρητές στο νότιο ημισφαίριο ίσως έχουν μια δεύτερη ευκαιρία στις αρχές Μαΐου.
Κατά τη διέλευσή του, ο C/2025 R3 θα βρίσκεται στον αστερισμό των Ιχθύων, κάτω από το γνωστό Μεγάλο Τετράγωνο του Πηγάσου, μια περιοχή του ουρανού σχετικά εύκολη στον εντοπισμό.

Ο επόμενος «Μεγάλος Κομήτης»;
Τα τελευταία χρόνια ο ουρανός έχει προσφέρει εντυπωσιακά φαινόμενα, από τον «κομήτη του διαβόλου» 12P/Pons-Brooks έως τον Tsuchinshan-ATLAS και τους φωτεινούς Lemmon και SWAN.
Το 2025 απασχόλησε τη διεθνή κοινότητα και ο διαστρικός κομήτης 3I/ATLAS, πριν απομακρυνθεί γρήγορα από το Ηλιακό Σύστημα.
Με δεδομένο ότι δεν αναμένονται άλλες σημαντικές διελεύσεις κομητών μέσα στο 2026, πολλοί αστρονόμοι θεωρούν ότι ο C/2025 R3 (PanSTARRS) μπορεί να δικαιώσει τον άτυπο τίτλο του «Μεγάλου Κομήτη της χρονιάς».
Όπως πάντα όμως στην αστρονομία, μία βεβαιότητα παραμένει: ο ουρανός μπορεί ανά πάσα στιγμή να επιφυλάξει νέες, ακόμη πιο λαμπρές εκπλήξεις.