Washington Post: Πώς η κρίση χρέους «γκρέμισε» τον Γιάνη Βαρουφάκη

Στην κριτική του τελευταίου βιβλίου του Γιάνη Βαρουφάκη προχωρά η Σέρι Μπέρμαν, καθηγήτρια πολιτικών επιστημών στο Barnard College και συγγραφέας του βιβλίου «Η υπεροχή της πολιτικής: η κοινωνική δημοκρατία και η δημιουργία του 20ού αιώνα της Ευρώπης» με άρθρο της στην Washington Post.

---

Όπως σημειώνει η κριτική του εν λόγω βιβλίου είναι εν μέρει δύσκολη. «Φαινομενικά, ο πρώην υπουργός Οικονομικών της Ελλάδος, Γιάνης Βαρουφάκης, καταθέτει τις άγνωστες διαπραγματεύσεις του με την Τρόικα (την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο) σχετικά με την ελληνική κρίση χρέους. Παρότι βέβαια το βιβλίο αποτελεί μαρτυρία κι όχι πόνημα επιστημονικής φανταστίας είναι φορές που διαβάζεται σαν μυθιστόρημα με ήρωα έναν άντρα που οδηγεί μοτοσικλέτα, καταπολεμά τις δυνάμεις του σκότους αλλά και αυτές της άγνοιας. Ίσως βέβαια γίνει πιο κατανοητό αν ειδωθεί ως ιστορία ενός ακαδημαϊκού ιδεαλιστή που αποφασίζει αν εμπλακεί σε βαθιές πολιτικές μάχες για τις οποίες είχε ελάχιστη γνώση κι ακόμα λιγότερη συμπάθεια», σημειώνει στον πρόλογό της η κα Μπέρμαν
Όπως εξηγεί η οικονομική κρίση άφησε την Ελλάδα πτωχευμένη ζώντας τη δική της οικονομική και κοινωνική κατάρρευση. Στο βιβλίο με τίτλο οι «Adults in the Room», ο κ. Βαρουφάκης ισχυρίζεται ότι είχε ένα σχέδιο που θα έβαζε τέλος στην ταλαιπωρία της Ελλάδας αλλά θα αναζωογονούσε και την Ευρώπη. Για να το δεχτεί ωστόσο η Τρόικα έπρπε να απειληθεί με μια ελληνική αδυναμία πληρωμής, ίσως και με το ενδεχόμενο να εκραγούν δυνητικά οι γερμανικές και γαλλικές τράπεζες (στις οποίες οφειλόταν αρχικά το ελληνικό χρέος) αλλά και η ίδια η Ευρωζώνη.
Ο πρώην υπουργός Οικονομικών έπεισε τον νέο αριστερό πρωθυπουργό της Ελλάδας, Αλέξη Τσίπρα, να αποδεχτεί το σχέδιό του και ο κ. Τσίπρας ζήτησε από τον Βαρουφάκη να γίνει υπουργός Οικονομικών για να το υλοποιήσει. Όντας προηγούμενη ακαδημαϊκή πορεία, ο κ. Βαρουφάκης δίστασε, αλλά τελικά ανέλαβε τη θέση - επηρεασμένος από την προτροπή ενός αστέγου που τον παρακάλεσε αφότου αναλάβει τα νέα του καθήκοντα να μην ξεχάσει τους ανθρώπους αλλά και με την πεποίθηση ότι «ένα ιστορικό ατύχημα του προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία να κάνει το σωστό, να βάλει την αλήθεια πάνω από την πολιτική σκοπιμότητα και να εργαστεί για να φέρει μια πραγματική ανάκαμψη στην χώρα».
Πώς η Ελλάδα πέρασε από τη ευημερία στην καταστροφή
Κάπως έτσι, όπως σημειώνει η καθηγήτρια, ο Βαραφουκάκης ανέλαβε να σώσει την Ελλάδα και την Ευρώπη . Το σχέδιό του ήταν να... πατήσει το κουμπί των πυρηνικών, δηλαδή της άρνησης πληρωμής εκ μέρους της Ελλάδας. Μετά από ένα εξάμηνο πειραματισμών ο Αλέξης Τσίπρας τον μπλόκαρε και το όλο αφήγημα κατέρρευσε, προσθέτει η κα Μπέρμαν.
Στο μεγαλύτερο μέρος του «Ενήλικες στο δωμάτιο» ασχολείται με τις εξηγήσεις του κ. Βαρουφάκη για την αποτυχία αυτή. αποτυχία. Πεισμένος για την οικονομική και ηθική υπεροχή του σχεδίου του, ο πρώην υπουργός Οικονομικών δίνει έμφαση στην «ηλιθιότητα και την ανηθικότητα των αντιπάλων του». (Ο ίδιος, άλλωστε βλέπει τον εαυτό του ως τον μόνο ενήλικα στο δωμάτιο.) Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένης και της Νέμεσής του - τον γερμανό ομόλογό το, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε – παρουσιάζονται ως υποστηρικτές ενός «ανίκανου αυτοκρατορισμού» και πως οι πολιτικές τους ήταν «κακά οργανωμένες».  Όπως μάλιστα ισχυρίζεται ο κ. Βαρουφάκης η Τρόικα απέρριψε το σχέδιό του για να αποφύγει να αναγνωρίσει δημοσίως τα λάθη της τα οποία είχαν επιδεινώσει την κρίση και επέλεξε τα «ψέματα και τις στρεβλώσεις που θα έκαναν περήφανο τον Joseph Goebbels».
Όπως όλες οι καλές ιστορίες χρειάζονται κι έναν κακοποιό, συνεχίζει η κα Μπέρμαν, έτσι κι αυτή του κυρίου Βαρουφάκη, στην δική του περίπτωση το ρόλο αυτό τον πήραν οι Γερμανοί. «Όπως αναφέρει στο βιβλίο του ο απώτερος στόχος τους ήταν η ενίσχυση της εξουσίας τους, η οποία σήμαινε τη συντριβή της ελληνικής αριστερής κυβέρνησης, ώστε να μην “μπουν ιδέες” σε άλλους Ευρωπαίους».
Ο Βαρουφάκης βέβαια δεν εκφράζεται παρά με περιφρόνηση για το πώς η υπόλοιπη Ευρώπη υπέβαλε ευγενικά τον καινούργιο «κύριο». (Οι «Ενήλικες στο δωμάτιο» καταγράφουν τις μυριάδες των ανθρώπων που συμφωνούσαν μαζί του αλλά μόνο σε προσωπικό επίπεδο και σε κατ’ιδίαν συζητήσεις).
Σύμφωνα με την κ. Μπέρμαν, «Το Ενήλικες στο δωμάτιο» παρέχει και μια άλλη ερμηνεία για την αποτυχία του κ. Βαρουφάκη. «Ο Βαρουφάκης προσέγγισε τις διαπραγματεύσεις ως ακαδημαϊκός, πεπεισμένος ότι με τα γεγονότα και την ευπρέπεια από την πλευρά του, θα μπορούσε να κερδηθεί οποιοδήποτε επιχείρημα. Δεν γνώριζε και δεν ενδιαφερόταν για τους πολιτικούς υπολογισμούς που καθοδηγούσαν τους αντιπάλους του. Ο Βαρουφάκης ήταν ένας πολύ κακός διπλωμάτης – καταλάβαινε ελάχιστα την έννοια του πρωτοκόλλου ή τις δυναμικές της εξουσίας και αντιμετώπιζε τις συναντήσεις με την Τρόικα σαν πανεπιστημιακά σεμινάρια».
 Παρανόησε και προφανώς απεχθανόταν τους Γερμανούς. Η Σόιμπλε και η γερμανική κυβέρνηση είναι αφοσιωμένοι στην Ευρώπη, απλώς προχώρησαν σε μια πολύ διαφορετική ανάγνωση των προβλημάτων από αυτή του πρώην υπουργού Οικονομικών. Οι Γερμανοί πίστευαν ότι η κρίση προκλήθηκε κυρίως από τη διαφθορά, την ανεύθυνη δανειοδότηση των ελληνικών κυβερνήσεων και την ανικανότητα ή απροθυμία για είσπραξη φόρων κι οφειλών. Συνεπώς, δεν επιθυμούσαν να επιτρέψουν την αναδιάρθρωση του χρέους να προηγηθεί των μεταρρυθμίσεων. Πίστευαν ότι μόνο η απειλή της πτώχευσης ελληνικών τραπεζών και ίσως της εκδίωξης της χώρας από την Ευρωζώνη θα εμπνεύσει τους Έλληνες να κάνουν ό, τι είναι απαραίτητο. Στον αντίποδα ο ρόλος της Ελλάδας σε αυτή την ιστορία της κρίσης καταλαμβάνει μόνο μερικές σελίδες από τις σχεδόν 500 σελίδων του βιβλίου» καταλήγει η κ. Μπέρμαν…



​